Planty – park w sercu miasta Krakowa

Kraków, jak większość miast o średniowiecznych korzeniach, miał swoje mury miejskie, a oprócz nich przedmurze i rozległe fosy mające bronić dostępu do miasta. Północny dostęp dodatkowo zabezpieczono Barbakanem, wybudowanym w obawie o turecki atak na Kraków ponad pięć wieków temu. Dwieście lat temu mury nie były już w stanie zapewnić ochrony przed ówczesną artylerią, a koszt utrzymania kilku kilometrów murów z 47 wieżami stanowił znaczne obciążenie dla miasta, które czasy świetności miało już dawno za sobą. Warto dodać, że ochrona zabytków czy historia sztuki były wówczas w powijakach.

Dlaczego Planty w Krakowie?

Pierwotnie planowano zburzyć całość murów miejskich wraz z obecnie zachowaną północną częścią. Dzięki jednak staraniom senatora miasta Krakowa Feliksa Radwańskiego udało się zachować trzy wieże: Pasamoników, Ciesielską i Stolarską, wraz z Bramą Floriańską. Według legendy Radwański powoływał się bezskutecznie na wiekowość murów (pochodzą z XIII w.). Dopiero argument, że usunięcie północnego fragmentu skutkować będzie przeciągami na Floriańskiej, które podwiewać będą suknie u pań, uratował Barbakan i wymienione powyżej wieże wraz z fragmentem murów przed zniszczeniem. Na miejscu wyburzonych w latach 1810–1814 i zasypanych oraz zniwelowanych (wówczas mówiono: „plantowanych”, stąd nazwa) fos postanowiono stworzyć park.

Planty – podstawowe informacje

Planty liczą sobie niemalże 22 hektary, mają cztery kilometry długości i ciągną się dookoła całego krakowskiego Starego Miasta — od podnóża Wawelu przy ul. Straszewskiego aż po Wawel z drugiej strony przy ul. św. Gertrudy. Szerokość Plant jest uzależniona od szerokości dawnych fortyfikacji: najwęższe fragmenty znajdują się przy dawnych basztach i bramach, a najszersze tam, gdzie dawniej znajdowały się rozbudowane elementy, jak np. przy Barbakanie. Podzielone są na osiem ogrodów: Dworzec, Barbakan, Florianka, Pałac Sztuki, Uniwersytet, Wawel, Gródek oraz Stradom. Rośnie na nich 2200 drzew należących do 40 gatunków. Najstarszym drzewem jest platan przy wylocie ul. Wiślnej.

Pomniki na krakowskich Plantach

Na Plantach znajdują się liczne pomniki. Najstarszy — od strony dworca — to obelisk poświęcony Florianowi Staszewskiemu, twórcy Plant, z 1874 r. Nie tylko Planty wymyślił, ale i utworzył fundację na ich utrzymanie, ofiarując 3000 złotych dukatów. Kawałek dalej, idąc w stronę Barbakanu, natrafimy na pomnik zajść robotniczych z 1936 r., schrystianizowany po upadku komuny drewnianym krzyżem. A to Polska właśnie! Następnie pomnik Bohdana Zaleskiego przedstawiający lirnika Bojana. Nieopodal, na wzgórku, pomnik Jadwigi i Jagiełły — będący kopią pomnika Mieszka i Dobrawy z katedry poznańskiej. Kolejny jest pomnik Lilii Wenedy, bohaterki Słowackiego. Niedaleko Pałacu Sztuki znajduje się pomnik Artura Grottgera, a kawałek dalej — już przy Collegium Novum — pomnik najsłynniejszego ze studentów Akademii Krakowskiej, Mikołaja Kopernika. Tuż obok rośnie dąb i znajduje się tablica upamiętniająca aresztowanie profesorów w listopadzie 1939 r. Na tyłach Collegium Maius stoi pomnik Matki Boskiej Łaskawej, przeniesiony przez Niemców — pierwotnie znajdował się przy murze cmentarza przy Kościele Mariackim, a potem u kapucynów. Dalej, przy pałacu biskupim, pomnik Grażyny i Litawora oraz pomnik Chopina w formie fontanny. Bliżej Wawelu mamy pomnik Tadeusza Boya‑Żeleńskiego, który podzielił losy jednej trzeciej polskiej inteligencji zamordowanej przez Niemców. Przy seminarium na ławeczce siedzą dwaj matematycy: Banach i Nikodym. Ostatni pomnik z tej strony Starego Miasta to Sowy Bronisława Chromego. Druga strona Plant jest mniej obfita w pomniki, jednak warto wspomnieć pomnik Michała Bałuckiego przy Teatrze Słowackiego. O dziwo — na Plantach nie ma pomnika Jana Pawła II.

Chciałbyś zwiedzić krakowskie Planty razem ze mną, a może inną część naszego pięknego miasta? Daj znać: https://krakow-tour.pl/kontakt/

Fot. Mach240390 – Praca własna za Wikipedia